ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು

                                                              ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ (ಕ್ರಿ.ಶ ೩೫೦ – ೯೯೯)

                                                                

 

ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ (ಕ್ರಿ.ಶ ೩೫೦ – ೯೯೯) ಮೂಲ ಪುರುಷ ಜಯಸಿಂಹ. ಇವರ ರಾಜಲಾಂಛನ ವರಾಹ, ರಾಜಧಾನಿ ಬಾದಮಿ. (ಇದರ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೆಸರು ವಾತಾಪಿ). ಒಂದನೇ ಪುಲಕೇಶಿಯನ್ನು ಚಾಲುಕ್ಯವಂಶದ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾಪಕನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ನರ್ಮದಾ ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಜಾಗವನ್ನು ಏಕೀಕೃತಗೊಳಿಸಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ನಡೆಸಿತು. ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಕೇಶಿ ಈ ಮನೆತನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ  ಅರಸ. ಈತ  ನರ್ಮದಾ ನದಿ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪಥೇಶ್ವರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಹರ್ಷವರ್ಧನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿ ರವಿಕೀರ್ತಿ ಐಹೊಳೆಯ ಮೇಗುತಿ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸನವನ್ನು ಕೆತ್ತಿಸಿದನು. ೬೪೧ ರಲ್ಲಿ ಹೂಯನತ್ಸಾಂಗ ಪುಲಕೇಶಿಯ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದನು. ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಬಾದಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಐಹೊಳೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತೊಟ್ಟಿಲು” ಎಂದು ಪೆರ್ಸಿಬ್ರೌನರು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು “ಕರ್ನಾಟಕ ಬಲ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

 

ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮೈಲುಗಲ್ಲಾಗಿದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವೆಂದು ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ  ಭಾರತವು ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದತ್ತ   ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿತು. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದಯದೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತ,ಸಾಗರೋತ್ತರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗು  “ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ” ಎಂಬ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತದೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿಬಂತು. ದೊರೆತ ಹಲವಾರು ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಿದ್ದು ಕನ್ನಡವು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಜೃಂಭಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿವೆ. ಐಹೊಳೆ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪುಲಕೇಶಿ II ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ೩  ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ (ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ  99,000 ಹಳ್ಳಿಗಳು) ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಇವು ಈಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಕೊಂಕಣ್ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು  “ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಷೆ ” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಬಹಳಷ್ಟು ದಾಖಲೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪೆ ಆರಬಟ್ಟರ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ  ದೊರೆತ ತ್ರಿಪದಿಗಳು(700) ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಪಂಡಿತ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಮಿತಾಕ್ಷರ, (ಹಿಂದು ಕಾನೂನಿನ ಪುಸ್ತಕ) ಮತ್ತು ಸೋಮೇಶ್ವರ ೩, ಎಲ್ಲಾ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಕಲನ, ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಬರೆದು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ೯ ಮತ್ತು ೧೦ ನೆ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಮೂರು ರತ್ನಗಳಾದ ಆದಿಕವಿ ಪಂಪ, ಪೊನ್ನ ಮತ್ತು ರನ್ನ ಈ ಅವಧಿಯವರಾಗಿದ್ದರು.