ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭುಗಳು

                                                     ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭುಗಳು (೧೪೧೮ – ೧೭೨೮) 

                                                 

    

 

 ಬೆಂಗಳೂರು ೧೦೧ ವರ್ಷಗಳ (೧೫೩೭ ರಿಂದ ೧೬೩೮ ರವರೆಗೆ) ಕಾಲ ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭುಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೆಂಪೆಗೌಡರು  ಮಹಾನ್ ದಾರ್ಶನಿಕ, ಉತ್ಸಾಹೀ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ರಾಜನಾಗಿದ್ದರು. ಕಾದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹತ್ತಿರದ ರಾಜರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಹಾಗು ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ತಂದರು. ಕೆಂಪೆಗೌಡ- ೨ ೪೮ ವರುಷ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು (೧೫೮೫ – ೧೬೩೩) ಮತ್ತು ಅವರ ತಾತ ನಂತೆ  ಒಬ್ಬ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಯೋಧ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಬಳೆಪೇಟೆಯ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಾಗಡಿ ಮತ್ತು ಸಾವನದುರ್ಗದ ಕೋಟೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಲಾಲಭಾಗ್, ಕೆಂಪಾಬುಧಿ  ಕೆರೆ, ಹಲಸೂರು ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಮೇಖ್ರಿ ಸರ್ಕಲ್ ಬಳಿಯಿರುವ ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಪುರಗಳು ಕೆಂಪೆಗೌಡ ಗೋಪುರಗಳು ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭುಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಅಸೂಯೆಗೊಂಡ ಇತರ ಮುಖಂಡರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸಂಚು ಹೂಡಿ ಬೆಂಗಳೂರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ  ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹನನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಆದಿಲ್ ಶಾಹ್ ತನ್ನ ದಂಡನಾಯಕ ರಣಾದುಲ್ಲ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಉಪ ದಂಡನಾಯಕ ಶಹಾಜಿ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕೆಂಪೆಗೌಡ ೩, ೧೬೩೮ ರಲ್ಲಿ ಮಾಗಡಿಗೆ  ಸರಿದು ಮಾಗಡಿ ಕೆಂಪೆಗೌಡ ಎಂದು ಹೆಸರುಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಕೆಂಪೆಗೌಡ ಅವರ ಸಂತತಿಯವರು ೧೭೨೮ ರವರೆಗೆ ಮಾಗಡಿಯಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭುಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಕೆಂಪೇ ಗೌಡರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಕಡೆಯ ದಿನ,  ಮಾಧವ ಭಟ್ಟರು  ಕೆಂಪೇ ಗೌಡ ರು ಅಧಿಕಾರವಹಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ದೇಶ ಸುತ್ತಬೇಕೆಂದು, ಒಮ್ಮೆ ವಿಜಯನಗರದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಹಾಗು ಅದೇ ರೀತಿಯ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಕೆಂಪೇಗೌಡರಿಗೆ  ಹರಿಸಿದರು. ಗುರುಗಳ ಆದೇಶದಂತೆ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ವಿಜಯನಗರದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ  ಗುರುಗಳ ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು  ಸರಸ್ವತಿಯರು ನೆಲೆವೊರಿದ ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು

“ಮೈಸೂರ ರಾಜಪತ್ರ” (೧೮೮೭) ದಲ್ಲಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲೆವಿಸ್ ರೈಸ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಬೇಟೆ ಗೆಂದು ರಾಜಧಾನಿ ಯಲಹಂಕ ದೂರ ಬಂದಾಗ ಸುಸ್ತಾಗಿ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ನಿದ್ದೆ ಹೋದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವತೆಗೆ ಸೋಮೇಶ್ವರರು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹುದುಗಿರುವ ನಿಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿ ಅದರಿಂದ ತನಗೆ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಲು ಹೇಳಿದರು. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಿಧಿ ಸಿಗಲು ರಾಜನು ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದನು. ಇನ್ನೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ ಜಯಪ್ಪ ಗೌಡರು ಹಲಸೂರಿನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗೆಂದು ಬಂದಾಗ ಸುಸ್ತಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಹೋಗಲು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ತಾವು ಮಲಗಿದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವಿದೆ ಎಂದು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಹೇಳಲು ರಾಜನು ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಅಗೆಸಿ  ಸಿಕ್ಕಿದ  ನಿಧಿಯಿಂದ  ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಚೋಳರು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭುಗಳು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರ ಮಾಡಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಹಲವಾರು ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಎದುರು ಒಂದು ನಂದಿ ಕಂಭವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಗೋಪುರವು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ ದೇವ ದೇವತೆಯರ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತೆರೆದ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ೪೮ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕಪಟ್ಟಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನವಗ್ರಹ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದ್ದು  ಅದರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಕಂಬಗಳಿವೆ (ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಂಬವೂ ಒಂದೊಂದು ರಾಶಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ). ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಿಲ್ಪಗಳೆಂದರೆ ರಾವಣನು ಶಿವನನ್ನು ಸಂಪ್ರೀತಿಗೊಳಿಸಲು ಕೈಲಾಸ  ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತುತಿರುವುದು, ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವ ದುರ್ಗೆ, ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ  ಚಿತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳು. ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಷಃ ೧೨೦೦ ವರುಷದಷ್ಟು ಹಳೆಯದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಇರುವಿಕೆಯ ಕುರುಹುಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ.